عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥١ - مسئله دهم

ترجمه:

فرع‌

اگر اشياء و اجناسى كه باآزمايش فاسد نمى‌شوند را گفتيم بدون امتحان مى‌توان فروخت و به اعتماد اصالة الصحة آنها را مورد معامله قرار داد امتعه‌اى كه با امتحان فاسد و ضايع مى‌شوند همچون خربزه و گردو و تخم مرغ را بطريق اولى به دون امتحان و بناء على الاصل جائز است خريد و فروش نمود منتهى اگر بعدا فاسد در آمدند مشترى ارش آنها را از بايع مطالبه مى‌كند و در صورتى كه مكسور و شكسته آنها قيمتى نداشته باشد مشترى تمام ثمنى را كه به بايع داده مطالبه مى‌نمايد.

فرع‌

در موردى كه مكسور قيمتى ندارد و گفتيم مشترى تمام ثمنى كه به بايع داده است را مى‌تواند از وى مطالبه كند معناى آن فسخ شدن معامله است حال جاى اين سؤال است كه:

آيا عقد از اصل و ابتدائى كه واقع شده فسخ مى‌شود يا از وقتى كه شكسته شد و معلوم گشت سالم نيست و ماليت ندارد؟

هريك از ايندو معنا محتمل است.

و ثمره بين ايندو احتمال نسبت به هزينه نقل مبيع فاسد از محلّى كه در آن معامله شده تا مكانى كه مبيع را در آنجا امتحان نموده‌اند ظاهر مى‌شود. [١]

مسئله دهم‌

در صورتى كه مشك در نافچه باشد مى‌توان آن را مورد خريد و فروش قرار داد اگر چه نافچه را نشكافته و امتحان نكرده بلكه اعتمادا على الاصل آنرا معامله نموده باشند.

البته احتياط در اين است كه قبل از بيع آن را فتق نموده و بدين وسيله آن را آزمايش كنند و كيفيت فتق آن باين است كه نخى را در آن دوانده و بيرون آورده و ببويند در صورتى كه بوى مشك داد معلوم است كه سالم مى‌باشد.

[١] و آن اين است كه بنابر احتمال اوّل هزينه مزبور به عهده بايع است لذا اگر مشترى آنرا پرداخته مى‌تواند ببايع رجوع كند و بنابر احتمال دوّم مخارج مربوطه را مشترى بايد بپردازد زيرا نقل در ملك خودش واقع شده.